czwartek, 20 grudzień 2018 09:16

Dlaczego "Xmas"?

Napisane przez Piotr Zelek

Wysunę śmiałą tezę - chyba każdy, nawet nieznający szczególnie języka angielskiego, zna określenie "Merry Christmas". Co więcej, część z nas z pewnością spotkała się ze skróconą wersją "Merry Xmas". No właśnie - dlaczego akurat "Xmas"?

Okazuje się, że "X" pochodzi od greckiej litery Chi, pierwszej litery greckiego słowa Χριστός, które po angielsku tłumaczymy jako "Christ" ("Chrystus"). Z kolei "-mas" pochodzi od staroangielskiego słowa określającego mszę, które ma swoje korzenie w Łacinie.

Co ciekawe, istnieje popularne nieporozumienie, jakoby słowo "Xmas" wywodziło się z nowożytnej świeckiej próby usunięcia tradycji religijnej z Bożego Narodzenia poprzez usunięcie "Christ" z "Christmas", ale jego użycie datuje się już na XVI wiek.

"Xmas" jest potępiany przez niektóre nowożytne publikacje, w tym te w New York Times, The Times, The Guardian czy BBC. Millicent Fenwick, w Vogue's Book of Etiquette z 1948 roku, stwierdza, że "Xmas" nigdy nie powinien być używany w kartkach okolicznościowych. Przewodnik Cambridge pt. "Australian English Usage" stwierdza, że pisownia powinna być traktowana jako nieformalna i ograniczona do kontekstów, w których wartość jest ceniona, takich jak nagłówki i kartki z życzeniami. Natomiast poodręcznik Chrześcijańskiego Pisarza Stylu, uznając starożytne i pełne szacunku użycie "Xmas" w przeszłości, stwierdza, że pisowni nigdy nie należy używać w formalnym piśmie.

Stosowanie w języku angielskim

Wczesne użycie "Xmas" zaobserwować można w "Bernard Ward's History of St. Edmund's college, Old Hall" (pierwotnie opublikowane w okolicach 1755 roku). Wcześniejsza wersja "X'temmas" datowana jest na rok 1551. Około 1100 roku termin ten został zapisany jako "Xp̄es mæsse" w Kronice anglosaskiej. "Xmas" znajduje się w liście z George'a Woodwarda z 1753 roku. Lord Byron użył tego określenia w 1811 roku, podobnie jak Samuel Coleridge (1801) i Lewis Carroll (1864). W Stanach Zjednoczonych, w piątym amerykańskim wydaniu "Royal Standard English Dictionary" Williama Perry'ego, opublikowanym w Bostonie w 1800 roku, zamieszczono na liście "Objaśnień wspólnych skrótów lub skróconych słów" wpis: "Xmas. Boże Narodzenie". Oliver Wendell Holmes Jr użył tego terminu w liście z 1923 roku. Od co najmniej końca XIX wieku "Xmas" było używane w różnych innych narodach anglojęzycznych. Cytaty ze słowem można znaleźć w tekstach po raz pierwszy napisanych w Kanadzie, a słowo to zostało użyte również w Australii i na Karaibach. Słownik użycia języka angielskiego Merriam-Webster stwierdza, że współczesne użycie tego terminu ogranicza się w dużej mierze do reklam, nagłówków i banerów, w których ceniona jest zwięzłość. Według słownika, związek z handlem "nie zrobił nic dla reputacji słowa".

W Zjednoczonym Królestwie były biskup Blackburn, Alan Chesters, polecił swoim duchownym, aby unikali takiej pisowni. W Stanach Zjednoczonych w 1977 roku gubernator New Hampshire Meldrim Thomson wysłał komunikat prasowy, w którym chciał, aby dziennikarze zachowywali "Chrystusa" w czasie świąt Bożego Narodzenia, a nie nazywali go "Xmas", który to określił on mianem"pogańskiej ortografii Bożego Narodzenia".

Źródło: Wikipedia

Czytany 956 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 20 grudzień 2018 09:35

Media

Playlista idealna na "Xmas" YouTube

Skomentuj

Free Joomla! template by L.THEME