środa, 25 sierpień 2021 14:28

Słowa-skamieniałości w języku angielskim

Słowo-skamieniałość to słowo, które jest w dużym stopniu przestarzałe, ale pozostaje w bieżącym użyciu ze względu na jego obecność w idiomie.

Status „słowa skamieniałego“ można również przypisać dla znaczeń słów i fraz. Przykładem znaczenia słowa jest „navy“ w „merchant navy“, które oznacza „flotę handlową“ (chociaż to znaczenie navy jest przestarzałe w innych przypadkach). Przykładem wyrażenia jest zaś „in point“, które jest zachowane w większych zbitkach typu „case in point“ („dobry przykład“) czy „in point of fact“ („w rzeczywistości“), ale jest rzadko używane poza kontekstem prawnym.

Przykłady w języku angielskim:

- ado, jak w „without further ado“ lub „with no further ado“ (oba oznaczają „bez zbędnych ceregieli“) lub „much ado about nothing“ („wiele hałasu o nic“), chociaż homologiczna forma „to-do“ jest nadal obecna („make a to-do“, „a big to-do“, itp.),
- bandy, jak w „bandy about“ („nawijać o“) lub „bandy-legged“ („krzywonogi“),
- bated, jak w „wait with bated breath“ („czekać z zapartym tchem“), chociaż termin pochodny „abate“ pozostaje w użyciu pozaidiomowym,
- batten, jak w „batten down the hatches“ („przygotowywać się na najgorsze“),
- beck, jak w „at one's beck and call“ („na czyjeś skinienie“), chociaż forma czasownikowa „to beckon“ jest nadal używana w użyciu niezarezerwowanym dla idiomu,
- champing, jak w „champing at the bit“ („nie móc się doczekać“), gdzie „champ“ jest przestarzałym prekursorem „chomp“ w obecnym użyciu,
- coign, jak w "coign of vantage" ("dobry punkt widzenia"),
- deserts, jak w "just deserts" ("to, na co się zasłużyło"), chociaż liczba pojedyncza "desert" w znaczeniu "state of deserving" występuje w kontekstach nie związanych z idiomem, w tym w prawie i filozofii. "Dessert" jest zapożyczeniem z języka francuskiego, oznaczającym "usunięcie tego, co zostało zaserwowane" i nie ma związku etymologicznego,
- dint, jak w "by dint of" ("dzięki komuś/czemuś"),
- dudgeon, jak w "in high dudgeon" ("wściekły"),
- eke, jak w "eke out" ("wieść życie / zarabiać na życie"),
- fettle, jak w "in fine fettle" ("w świetnej formie"),
- fro, jak w "to and fro" ("tam i z powrotem"),
- hark, jak w "hark back to" ("wracać pamięcią do") lub "hark at" ("wsłuchać się w"),
- helter skelter, jak w "scattered helter skelter about the office" ("rozrzucone po całym biurze"), pochodzące z średnioangielskiego "skelten to hasten",
- hither, jak w "come hither" ("chodź tutaj"), "hither and thither" ("tu i ówdzie"), oraz "hither and yon" ("tu i tam"),
- inclement, jak w "inclement weather” ("niesprzyjająca pogoda"),
- jetsam, jak w "flotsam and jetsam" ("resztki/odpady"), z wyjątkiem kontekstów prawnych (zwłaszcza w prawie admiralicji, prawie własności i prawie międzynarodowym),
- kith, jak w "kith and kin" ("krewni i przyjaciele"),
- lo, jak w "lo and behold" ("patrzcie i podziwiajcie"),
- loggerheads jak w "at loggerheads" ("w niezgodzie"),
- muchness jak w "much of a muchness" ("mniej więcej to samo"),
- neap, jak w "neap tide" ("niewielki odpływ"),
- offing, jak w "in the offing" ("na horyzoncie"),
- pale, jak w "beyond the pale" ("nie do przyjęcia"),
- petard, jak w "hoisted by one's own petard" ("być złapanym we własne sidła"),
- riddance, jak w "good riddance" ("krzyżyk na drogę", "dobre posunięcie"),
- shebang, jak w "the whole shebang" ("cały ten kram"), chociaż słowo to jest również używane jako rzeczownik pospolity w żargonie programistów,
- shrive, zachowane tylko w formach fleksyjnych występujących jako część stałych fraz: "shrift" w "short shrift" ("szybkie rozliczenie") i "shrove" w "Shrove Tuesday" ("wtorek przed Środą Popielcową" - ostatni dzień przed Wielkim Postem),
- spick, jak w "spick and span" ("w należytym porządku"),
- turpitude, jak w "moral turpitude" ("obraza moralności"),
- vim, jak w "vim and vigor" ("krzepa i wigor"),
- wedlock, jak w "out of wedlock" ("z nieprawego łoża"),
- wend, jak w "wend your way" ("udać się swoją drogą", "ruszyć trasą"),
- wrought, jak w "what hath God wrought" ("co Bóg uczynił...") and wrought iron ("żelazo kute"),
- yore, jak w "of yore" ("z dawnych czasów"), zwykle "days of yore" ("dawne lata").

„Skamieniałości zrodzone“

Te słowa zostały utworzone z innych języków, przez elizję, lub przez mieszanie innych stałych fraz:

- caboodle, jak w "kit and caboodle" (ponownie "cały ten kram"; wyewoluowało z "kit and boodle", które samo jest stałym zwrotem zapożyczonym z holenderskiego kitte en boedel),
- druthers, jak w "if I had my druthers..." ("wolałbym..."; utworzone przez elizję od "would rather" i nigdy nie występujące poza tym zwrotem na początku),
- tarnation, jak w "what in tarnation...?" ("co u licha...?"; rozwijane w kontekście stałych fraz powstałych przez zmieszanie wcześniej sformułowań zawierających termin "damnation").

 

Źródło: Wikipedia (ENG)

Opublikowano w Nowości w Standardzie
środa, 27 luty 2019 10:52

Słowa-kangury w języku angielskim

Prosimy nie przecierać oczu - tytuł ten nie jest dziełem przypadku lub żartu. Dzisiaj pragniemy zaprezentować naszym czytelnikom osobliwe zjawiska w języku angielskim, którymi są... słowa-kangury.

Opublikowano w Nowości w Standardzie
wtorek, 06 luty 2018 20:20

Najstarsze słowa w języku angielskim

Chociaż prawdą jest, że nasi najdalsi przodkowie używali swego rodzaju języka migowego, to po pewnym czasie pojawiła się jednak komunikacja werbalna. Jednym ze sposobów badania starodawnych stwierdzeń jest wyszukiwanie wyrazów pokrewnych, które posiadają takie samo znaczenie lub nawet podobny wydźwięk w kilku językach. Wystarczy chociażby porównać angielskie słówko "father" ("ojciec") z włoskim "padre", francuskim "pere", łacińskim "pater" czy "pitar" spotykan w sanskrycie.

Spójrzmy więc wspólnie na listę najstarszych znanych słów w języku angielskim. Jej autorami są redaktorzy serwisu dictionary.com.

I

Słowo "I" ("ja") jest zaimkiem osobowym odnoszącym się do siebie samego. Jest ono datowane na okres przed rokiem 900 naszej ery. Możemy mieć bowiem pewność, że ludzie potrzebowali sposobów na odnoszenie się do siebie (w odniesieniu do matki, brata, męża itd.). Tożsamość była, jest i zawsze będzie ważna.

Nie wspominając już o kwestiach metafizycznych - weźmy na przykład pod uwagę takie ego. Któż nie chciałby zebrać pochwał społeczności za upolowanie olbrzymiego jelenia?

We

"We" ("my") jest mianownikiem liczby mnogiej od słowa "I", więc naturalnie zostało stworzone w podobnym czasie, co poprzednie słówko. Jesteśmy przyzwyczajeni do określania siebie i innych lub "wielu innych". Bo jeśli znasz sposób na określenie siebie samego, to dlaczego by nie znaleźć określenia całej paczki?

Black

Co ciekawe, "black" ("czarny/czerń") jest kolejnym z najwcześniejszych słów w języku angielskim. Określany jako "cierpiący na brak odcienia i jasnośći; pochłaniający światło, nie odbijając żadnego z promieni go tworzących", wcześniej był znany jako "po prostu brak kolorów", co może tłumaczyć tak wczesne jego użycie.

W każdym razie człowiek (przed rokiem 900) zorientował się, że Słońce zachodzi każdej nocy, a niebo staje się mroczną, mętną pustką. Spojler: biały ("white") nie dostał się na tę listę.

Mother

W przypadku tego słowa ("matka") teorię o jego wczesnym powstaniu popiera fakt, że pojęcie rodziny sięga tysięcy lat wstecz. Przez cały ten okres istniał sposób na opisanie osoby, która sprowadziła cię na ten świat.

Give

"Give" ("dawać") to coś, co również robią nasze matki. A jego obecność na liście najstarszych słów (jeszcze jedno, które powstało przed rokiem 900) oznacza, że człowiek już dawno temu nauczył się współpracować, dzielić z innymi. Zanim dowiedzieliśmy się jak ją sklasyfikować, współpraca była podstawowym budulcem społeczeństwa ludzkiego i pozostaje nim nadal. To jasne, że kiedy ludzie nie pracują razem, pojawiają się spięcia i niewiele rzeczy udaje się ukończyć. To jedna z wielu lekcji przekazanych nam przez przodków, o której warto pamiętać!

Man/woman

Skoro mowa o człowieku, określenia kobiety ("woman") i mężczyzny ("man") również pojawiły się przed rokiem 900. Tego typu "identyfikatory" były oczywiście kluczowymi słowami języka angielskiego od zarania dziejów.

Fire

A co tworzy mężczyzna (i kobieta)? Ogień. Utworzenie tego słowa było prawdopodobnie nieodłącznym elementem sztuki przetrwania. Brak prądu? Nie ma problemu. Pocieraj o siebie dwa patyki, a otrzymasz światło, ciepło i poczucie bezpieczeństwa. To kolejne słowo będące fundamentem języka angielskiego, opisujące istotną koncepcję. Najprawdopodobniej to ono pomogło naszym przodkom żyć dłużej.

Ashes

Tak więc, jeśli ogień był jednym z pierwszych słów, logicznym jest, że "ashes" ("popiół/prochy") również pojawiły się niedługo później. Słowo to powstało przed rokiem 950 (więc kilka lat zajęło podjęcie decyzji jak nazwać "sproszkowaną pozostałość, która pozostaje po palącej się materii"). Koniec końców jeśli kończysz już zabawę z ogniem, musisz posprzątać co zostało. Czy właśnie odkryliśmy początek domowych obowiązków?

Hand

Jak ludzie rozpalali ogień (i po nim sprzątali)? Przy użyciu dłoni ("hands")! Ludzie już dawno temu opisywali to, co znajduje się na zakończeniach ramion - a kiedy poparzysz swoją rękę, trzymając obiad nad ogniem, potrzebujesz określenia na to, co tak cholernie piecze...

Hear

I oto mamy do czynienia z większą ilością mowy ciała - czyli częściami ciała, które inspirowały język angielski. Kiedy polowano (nie mając wiele więcej do roboty we wczesnej cywilizacji), wymagana była pewna doza skrytości. Trzeba było być cicho, aby złapać swoją ofiarę. Trzeba było też słuchać ("hear"), gdzie dane zwierzę chadzało lub jadało, żeby można było określić jego lokalizację.

Lub też, bardziej realistycznie, prawdopodobnie trzeba było zapytać kompana od polowania: "Słyszałeś to?!" na wypadek, gdyby niedźwiedź pojawił się na czyjejś drodze i konieczna była ucieczka. Słowo to powstało przed rokiem 950 w celu wzmocnienia interakcji międzyludzkich.

Opublikowano w Nowości w Standardzie

Free Joomla! template by L.THEME