środa, 27 luty 2019 10:52

Słowa-kangury w języku angielskim

Prosimy nie przecierać oczu - tytuł ten nie jest dziełem przypadku lub żartu. Dzisiaj pragniemy zaprezentować naszym czytelnikom osobliwe zjawiska w języku angielskim, którymi są... słowa-kangury.

Opublikowano w Nowości w Standardzie
wtorek, 06 luty 2018 20:20

Najstarsze słowa w języku angielskim

Chociaż prawdą jest, że nasi najdalsi przodkowie używali swego rodzaju języka migowego, to po pewnym czasie pojawiła się jednak komunikacja werbalna. Jednym ze sposobów badania starodawnych stwierdzeń jest wyszukiwanie wyrazów pokrewnych, które posiadają takie samo znaczenie lub nawet podobny wydźwięk w kilku językach. Wystarczy chociażby porównać angielskie słówko "father" ("ojciec") z włoskim "padre", francuskim "pere", łacińskim "pater" czy "pitar" spotykan w sanskrycie.

Spójrzmy więc wspólnie na listę najstarszych znanych słów w języku angielskim. Jej autorami są redaktorzy serwisu dictionary.com.

I

Słowo "I" ("ja") jest zaimkiem osobowym odnoszącym się do siebie samego. Jest ono datowane na okres przed rokiem 900 naszej ery. Możemy mieć bowiem pewność, że ludzie potrzebowali sposobów na odnoszenie się do siebie (w odniesieniu do matki, brata, męża itd.). Tożsamość była, jest i zawsze będzie ważna.

Nie wspominając już o kwestiach metafizycznych - weźmy na przykład pod uwagę takie ego. Któż nie chciałby zebrać pochwał społeczności za upolowanie olbrzymiego jelenia?

We

"We" ("my") jest mianownikiem liczby mnogiej od słowa "I", więc naturalnie zostało stworzone w podobnym czasie, co poprzednie słówko. Jesteśmy przyzwyczajeni do określania siebie i innych lub "wielu innych". Bo jeśli znasz sposób na określenie siebie samego, to dlaczego by nie znaleźć określenia całej paczki?

Black

Co ciekawe, "black" ("czarny/czerń") jest kolejnym z najwcześniejszych słów w języku angielskim. Określany jako "cierpiący na brak odcienia i jasnośći; pochłaniający światło, nie odbijając żadnego z promieni go tworzących", wcześniej był znany jako "po prostu brak kolorów", co może tłumaczyć tak wczesne jego użycie.

W każdym razie człowiek (przed rokiem 900) zorientował się, że Słońce zachodzi każdej nocy, a niebo staje się mroczną, mętną pustką. Spojler: biały ("white") nie dostał się na tę listę.

Mother

W przypadku tego słowa ("matka") teorię o jego wczesnym powstaniu popiera fakt, że pojęcie rodziny sięga tysięcy lat wstecz. Przez cały ten okres istniał sposób na opisanie osoby, która sprowadziła cię na ten świat.

Give

"Give" ("dawać") to coś, co również robią nasze matki. A jego obecność na liście najstarszych słów (jeszcze jedno, które powstało przed rokiem 900) oznacza, że człowiek już dawno temu nauczył się współpracować, dzielić z innymi. Zanim dowiedzieliśmy się jak ją sklasyfikować, współpraca była podstawowym budulcem społeczeństwa ludzkiego i pozostaje nim nadal. To jasne, że kiedy ludzie nie pracują razem, pojawiają się spięcia i niewiele rzeczy udaje się ukończyć. To jedna z wielu lekcji przekazanych nam przez przodków, o której warto pamiętać!

Man/woman

Skoro mowa o człowieku, określenia kobiety ("woman") i mężczyzny ("man") również pojawiły się przed rokiem 900. Tego typu "identyfikatory" były oczywiście kluczowymi słowami języka angielskiego od zarania dziejów.

Fire

A co tworzy mężczyzna (i kobieta)? Ogień. Utworzenie tego słowa było prawdopodobnie nieodłącznym elementem sztuki przetrwania. Brak prądu? Nie ma problemu. Pocieraj o siebie dwa patyki, a otrzymasz światło, ciepło i poczucie bezpieczeństwa. To kolejne słowo będące fundamentem języka angielskiego, opisujące istotną koncepcję. Najprawdopodobniej to ono pomogło naszym przodkom żyć dłużej.

Ashes

Tak więc, jeśli ogień był jednym z pierwszych słów, logicznym jest, że "ashes" ("popiół/prochy") również pojawiły się niedługo później. Słowo to powstało przed rokiem 950 (więc kilka lat zajęło podjęcie decyzji jak nazwać "sproszkowaną pozostałość, która pozostaje po palącej się materii"). Koniec końców jeśli kończysz już zabawę z ogniem, musisz posprzątać co zostało. Czy właśnie odkryliśmy początek domowych obowiązków?

Hand

Jak ludzie rozpalali ogień (i po nim sprzątali)? Przy użyciu dłoni ("hands")! Ludzie już dawno temu opisywali to, co znajduje się na zakończeniach ramion - a kiedy poparzysz swoją rękę, trzymając obiad nad ogniem, potrzebujesz określenia na to, co tak cholernie piecze...

Hear

I oto mamy do czynienia z większą ilością mowy ciała - czyli częściami ciała, które inspirowały język angielski. Kiedy polowano (nie mając wiele więcej do roboty we wczesnej cywilizacji), wymagana była pewna doza skrytości. Trzeba było być cicho, aby złapać swoją ofiarę. Trzeba było też słuchać ("hear"), gdzie dane zwierzę chadzało lub jadało, żeby można było określić jego lokalizację.

Lub też, bardziej realistycznie, prawdopodobnie trzeba było zapytać kompana od polowania: "Słyszałeś to?!" na wypadek, gdyby niedźwiedź pojawił się na czyjejś drodze i konieczna była ucieczka. Słowo to powstało przed rokiem 950 w celu wzmocnienia interakcji międzyludzkich.

Opublikowano w Nowości w Standardzie
środa, 05 październik 2016 09:46

Ferdydurke i dord, czyli słowa-widma

W niemal każdym języku na tym świecie można spotkać ciekawe zjawisko. Mam na myśli tak zwane „ghost words” (słowa-widma), które... nie mają żadnego znaczenia, a w słowniku pojawiły się na przykład poprzez błąd drukarski.

Po raz pierwszy określenia „ghost word” użył w 1886 roku profesor Walter William Skeat. W swojej przemowie odniósł się on do słowa „kimes”, które było wówczas błędną pisownią słówka „knives” (noże). „Kime” zostało opublikowane w tekście „Edinburgh Review” w 1808 roku.

Przykładów tego typu zjawisk jest na świecie całkiem sporo. Jednym z najbardziej popularnych z takich terminów w Anglii jest „dord”, które figurowało w słownikach przez osiem lat w XX wieku (niektóre źródła podają, że trwało to nawet 13 lat). Była to pomyłka w druku, a ten niechlubny wpis pojawił się w Webster's New International Dictionary. Innym słowem-widmo w języku angielskim jest chociażby „Phantomnation”.

Kolejne takież słówka można znaleźć m.in. w języku japońskim oraz chińskim. Japońskie „kusege” było mylnie przedstawiane jako „paskudne włosy”, natomiast chińskie „hsiao” było niesłusznie opisywane jako rodzaj specjalistycznego oprogramowania.

W języku polskim jednym z najbardziej znanych słów-widmo jest ferdydurke, czyli tytuł powieści Witolda Gombrowicza. Poloniści nie są jednak zgodni w kwestii jego interpretacji, a zabawę tytułem większość z nich traktuje jako „dopuszczalną”. Dlaczego by nie? :)

Opublikowano w Nowości w Standardzie

Free Joomla! template by L.THEME