Czy kolor oczu wpływa na widzenie?

oko

Kolor oczu jest w stu procentach związany z określonymi genami, podobnie jak wiele najczęstszych schorzeń oczu i chorób prowadzących do utraty wzroku. Jednak w większości przypadków kolor oczu nie wpływa na ryzyko wystąpienia chorób wzroku (wyjątkiem jest albinizm). Niemniej jednak kolor tęczówek może wpłynąć na sposób, w jaki postrzegamy świat.

Wprowadzenie: Genetyka i kolor oczu

Jeśli pamiętasz swoje pierwsze lekcje genetyki na poziomie gimnazjum lub liceum, prawdopodobnie kojarzysz Gregora Mendla i szachownicę Punnetta. Kolor oczu jest jednym z najłatwiejszych aspektów do zrozumienia w tym kontekście, ponieważ brązowe oczy dominują nad innymi kolorami.

Ogólna teoria dotycząca idei dziedziczenia koloru oczu jest następująca:

Jeśli odziedziczyłeś dwie kopie genu „B” (brązowe-brązowe), twoje dzieci będą miały brązowe oczy (BB). Jednak niektórzy ludzie z brązowymi oczami mają jedną dominującą kopię genu (B) i jedną recesywną kopię genu niebieskich oczu (b), co oznacza, że przekazują (Bb) jako dziedzictwo, co skutkuje brązowo-niebieskimi oczami. Jeśli osoba z brązowymi oczami (Bb) ma dziecko z inną osobą, która również ma (Bb) lub z niebieskookim partnerem (bb), istnieje szansa na urodzenie dziecka o jaśniejszym kolorze oczu.

Ta teoria przetrwała przez setki lat. Jednak teraz, gdy naukowcy zdobyli większą wiedzę na temat złożoności genów i mutacji, wiemy, że przewidywanie koloru oczu na podstawie teorii Mendla nie jest pełnym obrazem. Okazuje się, że kolor oczu i jego różne odcienie są bardziej złożone. Niemniej jednak jedno jest pewne: kolor oczu jest związany z poziomem melaniny.

Melanina i kolor oczu

Melanina to pigment skóry. Im więcej melaniny masz, tym ciemniejsza jest twoja skóra. Na przykład, brązowe oczy zawierają dużo melaniny w tęczówce, podczas gdy niebieskie i zielone oczy zawierają jej mniej. Melanina pełni także rolę ochrony przed promieniami słonecznymi. Dlatego osoby o ciemniejszej skórze powinny nadal stosować filtr przeciwsłoneczny, choć są one mniej podatne na działanie światła słonecznego niż osoby o bardzo jasnej skórze. To samo dotyczy oczu.

Chociaż osoby o jaśniejszych kolorach oczu mogą być bardziej wrażliwe na światło słoneczne lub jasne reflektory w nocy, wszyscy powinni nosić okulary przeciwsłoneczne (i kapelusze), aby chronić oczy przed promieniowaniem UV.

Oczy mogą zmieniać kolor

Być może zauważyłeś, że niemowlęta niemal zawsze rodzą się z niebieskimi lub szarawymi oczami, niezależnie od tego, jaki kolor oczu będą mieli później. Dzieje się tak, ponieważ ich oczy nie wytworzyły jeszcze całej melaniny, którą będą miały w pełni rozwinięte. Kolor oczu większości dzieci „ustala się” przed ukończeniem pierwszego roku życia, ale u niektórych może on ewoluować do około szóstego roku życia.

Oto kilka faktów na temat koloru oczu:

Brązowe

Najczęstszym kolorem oczu jest brązowy, stanowiący około 40% kolorów oczu w populacji. Brązowe oczy występują w różnych odcieniach, takich jak ciemny, czekoladowy, średni, miodowy, bursztynowy i piwny (z ang. hazel).

Niebieskie

To kolejny częsty kolor oczu, spotykany u około 10% populacji. Osoby z niebieskimi oczami są bardziej wrażliwe na światło w ciągu dnia, ale zwykle mają lepszy wzrok w nocy, chyba że są narażone na jasne źródła światła.

Piwne

Około 5% populacji ma piwne oczy. Ich kolor jest podobny do zielonych, ale zawierają one mniejszą ilość melaniny, co sprawia, że wyglądają różnorodnie, z plamkami zieleni, bursztynu, jasnobrązowego lub rdzawego odcienia.

Zielone

Zielone oczy są jeszcze rzadziej widywane, występują u tylko około 2% populacji. Są one związane z mniejszą ilością melaniny w tęczówce, co może prowadzić do nadwrażliwości na światło.

Szare

Tylko około 1% ludzi ma szare oczy, głównie na obszarach północnych i wschodnich Europy. Osoby te mają jeszcze mniej melaniny niż te z jasnoniebieskimi oczami, co sprawia, że oczy wydają się dość bladawe.

Różnokolorowe oczy

Istnieją również osoby z różnokolorowymi oczami, np. jednym niebieskim i drugim brązowym. To efekt mutacji genetycznej, nazywany heterochromią, która może wynikać z problemów podczas rozwoju, urazów oka lub chorób.

Większość ludzi ma ustalony kolor oczu przed ukończeniem szóstego roku życia, ale u niektórych osób oczy mogą nieznacznie zmieniać odcień w okresie dojrzewania i dorosłości. Te zmiany są zwykle subtelne, na przykład oczy o kolorze orzechowym/brązowym mogą stawać się bardziej orzechowe/zielone, a ciemnobrązowe tęczówki mogą zmienić się w bardziej średnią tonację. Zaćma również może wpłynąć na kolor oczu, ponieważ powoduje mętność soczewki oka.

Zastanawiasz się, jaki kolor oczu będą miały Twoje dzieci?

Jeśli zastanawiasz się, jaki kolor oczu będą mieli twoi potomkowie, bez szczegółowych testów genetycznych nie jest możliwe dokładne przewidzenie, ponieważ wiele zależy od losowych procesów rekombinacji genetycznej. Niemniej jednak można opierać się na pewnych prawdopodobieństwach:

– dwoje niebieskookich rodziców prawdopodobnie będzie miało niebieskookie dziecko, ale nie jest to pewne.
– dwoje brązowookich rodziców prawdopodobnie urodzi brązowookie dziecko. Ponownie, nie jest to gwarantowane.
– dwoje zielonookich rodziców prawdopodobnie urodzi zielonookie dziecko, choć istnieją wyjątki.
– dwoje piwnookich rodziców prawdopodobnie urodzi piwnookie dziecko, choć może pojawić się inny kolor oczu.
– jeśli jedno z dziadków ma niebieskie oczy, szanse na urodzenie dziecka z niebieskimi oczami nieznacznie wzrastają.
– jeśli jedno z rodziców ma brązowe oczy, a drugie niebieskie, szanse na urodzenie brązowookiego lub niebieskookiego dziecka są mniej więcej równe.

Niezależnie od koloru oczu, ważne jest regularne badanie wzroku przez wykwalifikowanego okulistę.

Źródło: Atlantic Eye Institute

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *