Wojna kociołkowa

wojna kociołkowa

Wojna kociołkowa (po holendersku: Keteloorlog lub Marmietenoorlog) była konfrontacją militarną pomiędzy wojskami I Rzeszy i Republiki Zjednoczonych Prowincji w dniu 8 października 1784 roku. Nazwano ją w ten sposób ponieważ jedyny wystrzelony w czasie jej trwania pocisk trafił w kociołek na zupę.

Po wojnie osiemdziesięcioletniej, północne Niderlandy ogłosiły niepodległość, podczas gdy południowe Niderlandy pozostały pod panowaniem Hiszpanii. Od roku 1585 północne Niderlandy zablokowały dostęp do rzeki Skaldy, co uniemożliwiło statkom handlowym dotarcie do portów w Antwerpii i Gandawie – stan ten utrzymywał się po zakończeniu rewolty. Ten krok stanowił ogromny impuls dla gospodarki północnych Niderlandów, w szczególności dla Amsterdamu, jednak miasta na południu straciły swoją strategiczną pozycję handlową. Blokada rzeki Skaldy została potwierdzona postanowieniami Pokoju Westfalskiego w 1648 roku, który zaakceptowali również Hiszpanie. Po wojnie o sukcesję hiszpańską, Niderlandy przeszły pod panowanie Austrii na mocy Pokoju w Rastatt w 1714 roku.

Po „rewolucji dyplomatycznej” w Europie w 1756 roku, Austria, a wraz z nią austriackie Niderlandy, nawiązały sojusz z Francją. Prusy, wcześniejszy sojusznik Francji, podpisały przymierze z Wielką Brytanią. Ta znacząca zmiana w tamtym czasie zdezaktualizowała wszystkie strategiczne koncepcje i plany, które obowiązywały od roku 1713. Te plany opierały się na założeniu, że południowe Niderlandy stanowią naturalną barierę między Republiką a Francją, oraz że bezpieczeństwo Republiki zależy od bliskich relacji z Austrią i Wielką Brytanią. To była zmiana, która niewątpliwie sprawiła, że dla Holendrów coraz bardziej atrakcyjne stało się zachowanie neutralności w konfliktach między Wielką Brytanią a Francją, a Austrią i Prusami.

Wojna

W 1781 roku, wykorzystując trwającą IV wojnę angielsko-holenderską, Józef II Habsburg wystosował ultimatum, żądając ostatecznego zdemontowania systemu zapór. W 1784 roku posunął się jeszcze dalej, domagając się zwrotu terytorium w Overmaas i Flandrii (mniej więcej odpowiadającego dzisiejszemu Zeeuws-Vlaanderen), a także wycofania holenderskich sił z Maastricht i ponownego otwarcia Skaldy. To wydarzyło się krótko po podpisaniu traktatu wersalskiego. Mimo że armia habsburska w tym regionie była słabo uzbrojona i borykała się z brakiem artylerii oraz zaopatrzenia, cesarz zagroził wojną Holandii. Był przekonany, że Holandia nie odważy się zareagować, dlatego Józef II wydał rozkaz trzem statkom, w tym handlowemu statkowi Le Louis z flagą cesarza, aby wypłynęły z Antwerpii i przepłynęły przez Skaldę.

9 października 1784 roku, jak wynika z listu do Benjamina Franklina, wojna zdawała się być nieunikniona. Tego dnia holenderski okręt Dolfijn został wysłany w celu przechwycenia cesarskich jednostek. Po oddaniu zaledwie jednego strzału, który trafił w kocioł, Le Louis poddał się. 30 października cesarz ogłosił wojnę. 18 listopada Stany Prowincjonalne Holandii i Zachodniej Fryzji podjęły działania w odpowiedzi: hrabia Salm został poproszony o utworzenie niewielkiej armii. Holenderscy patrioci wykorzystali ten incydent do celów propagandowych i zorganizowali milicję Exercitiegenootschappen w całym kraju. Admiralicja Fryzji zaoferowała dwa nowe okręty wojenne, ale nie były one w stanie opuścić portu w Harlingen i zostały zdemontowane.

Według rejestrów z lat 1784-85, okręt Dolfijn potrzebował pełnej salwy siedmiu dział, aby powstrzymać Le Louisa. Siły austriackie najechały terytorium Holandii, zniszczyły stację celną i zajęły stary Fort Lillo, który wówczas był wykorzystywany jako ogród warzywny. Garnizon w Lillo przerwał wały, co spowodowało zalanie obszernego terenu i utratę wielu ludzi.

13 lutego 1785 roku holenderski ambasador Van Berckel napisał obszerny list do Johna Jaya, w którym szczegółowo wyjaśnił całą sytuację.

Następstwa

W wyniku tej krótkiej potyczki, przy mediacji Francji, negocjacje między krajami zostały wznowione. W efekcie, w 1785 roku podpisano Traktat w Fontainebleau. Postanowiono w nim, że Skalda pozostanie zamknięta dla żeglugi, ale południowe Niderlandy otrzymają rekompensatę od Republiki. Szacuje się, że Holandia zapłaciła około 2 milionów guldenów (choć inne źródła mówią nawet o 10 milionach). W późniejszym okresie osiągnięto ostateczne porozumienia między Belgią a Holandią w kwestii dostępu do Skaldy. Wojna przyczyniła się do upadku księcia Ludwiga Ernsta z Brunszwiku-Lüneburga-Bevern, doradcy holenderskiego stadhoudera, który został oskarżony o sympatie wobec wroga ze względu na swoje rodzinne powiązania z Józefem.

Źródło: Wikipedia (ENG)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *