Czym jest „nieudowodniony” werdykt w Szkocji?

prawo

Plany szeroko zakrojonych reform szkockiego wymiaru sprawiedliwości obejmują zniesienie kontrowersyjnego wyroku „nie udowodniono” (ang. „not proven”).

Jest to jeden z trzech werdyktów, które mogą zostać wydane w sprawie karnej w Szkocji, obok orzeczenia o winie i niewinności.

Co to znaczy, że wina nie została udowodniona?

Nie istnieje konkretna definicja werdyktu „nie udowodniono” lub różnicy między nim a wyrokiem „niewinny”.

Konsekwencje prawne werdyktu nieudowodnionego są dokładnie takie same jak werdyktu niewinnego – oskarżony zostaje uniewinniony i jest z punktu widzenia prawa niewinny.

Niektórzy postrzegają to jako dodatkową ochronę dla oskarżonego, ale krytycy twierdzą, że jest to mylące dla ławy przysięgłych i opinii publicznej, może stygmatyzować oskarżonego, wydając się nie oczyszczać go z zarzutów – i nie zapewnia rozwiązania sprawy ofiarom.

Badanie opublikowane w 2019 roku wykazało, że usunięcie werdyktu „nie udowodniono” może skłonić więcej przysięgłych do wydania orzeczenia o winie w dobrze wyważonych procesach. Podkreślono również niespójne poglądy na temat znaczenia słowa „nie udowodniono” i tego, czym różni się ono od „niewinny”.

Jaka jest jego historia?

W 2017 roku profesor James Chalmers i profesor Fiona Leverick opublikowali na swoim blogu post, w którym przyjrzeli się historii opisywanego werdyktu.

Stwierdzili oni, że istnieje powszechne błędne przekonanie, iż „nieudowodnione” było pierwotnym wyrokiem uniewinniającym w prawie szkockim, a brak winy został dodany później.

Naukowcy ogłosili, że tak nie było – chociaż werdykt „not proven” był niegdyś używany w zupełnie innym celu niż ten, który znamy dzisiaj.

W 2015 roku Lord Bonomy stwierdził, że istnieją niepotwierdzone dowody na to, iż przysięgli „błędnie” uważali werdykt o braku winy jako pozostawiający możliwość do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Dlaczego nawołuje się do zmian?

W ostatnich dziesięcioleciach pojawiło się wiele apeli o zniesienie „nieudowodnionego” wyroku, często wywoływanych przez rodziny ofiar, które zostały poszkodowane przez to, co postrzegają jako niesprawiedliwy osąd.

Kampanie przeciwko werdyktowi zostały pobudzone przez sprawę Miss M – kobiety, która z powodzeniem pozwała mężczyznę oczyszczonego z zarzutu gwałtu.

Stephen Coxen został zobowiązany do zapłaty 80 tys. funtów odszkodowania po tym, jak sędzia orzekł, że zgwałcił kobietę po nocnej eskapadzie w St Andrews. Później ogłosił bankructwo.

Coxen zaprzeczył zarzutom, a w listopadzie 2015 roku ława przysięgłych uznała, że sprawa karna przeciwko niemu nie została wystarczająco podparta dowodami. Sprawa cywilna, rozpatrzona w 2018 roku, została uznana za pierwszą tego rodzaju w Szkocji.

Sprawy cywilne wymagają niższego standardu dowodowego niż sprawy karne, a wyroki wydawane są na podstawie bilansu prawdopodobieństwa, a nie ponad wszelką wątpliwość.

W następnym roku Miss M spotkała się z premier Nicolą Sturgeon i poprosiła ją o poparcie zakazu udowodnienia winy. Humza Yousaf, który był wówczas sekretarzem sprawiedliwości, powiedział, że jest otwarty na wezwania do zmiany systemu werdyktów.

Przed wyborami do szkockiego parlamentu w 2021 roku Sturgeon powiedziała, że nadszedł czas, aby rozważyć zniesienie werdyktu – w tamtym czasie istniał rosnący konsensus polityczny popierający takie rozwiązanie.

Dodała też, że zmieniła zdanie w tej sprawie ze względu na „rosnące dowody” i jest to związane z niską liczbą wyroków skazujących w procesach o gwałt i napaść na tle seksualnym.

W grudniu tego samego roku rozpoczęto konsultacje, w ramach których rozważano również wielkość ławy przysięgłych oraz większość wymaganą do skazania i udowodnienia winy. Zebrano także stanowiska opinii publicznej, prawników i osób z doświadczeniem w wymiarze sprawiedliwości.

Wyniki, opublikowane w lipcu 2022 roku, wykazały, że 62% ze 194 odpowiedzi opowiedziało się za zniesieniem kontrowersyjnego werdyktu. Law Society of Scotland stwierdziło jednak, że ma „głębokie obawy”, iż plany te zwiększą ryzyko pomyłek sądowych.

Źródło: BBC

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *